Düzlük Yuvarlaklık / Küçük Ünlü Uyumu (Görsel Anlatım)

0
1620

Türkçede en çok karıştırılan konulardan bir tanesi de “Küçük Ünlü Uyumu” veya diğer adıyla “Düzlük Yuvarlaklık Uyumu” konusudur.

Türkçede bildiğiniz gibi iki adet uyum vardır ki bunlardan ilki olan Büyük Ünlü Uyumu oldukça sağlam bir uyumdur. Yani Orhun Yazıtlarını açın bakın, oradaki kelimelerde de Büyük Ünlü Uyumu olduğunu göreceksiniz. Düzlük yuvarlaklık uyumu onun kadar sağlam olmasa da Türkçe kelimelerde, Türkçe kökenli sözcüklerde aradığımız bir özelliktir.

Türkçede düz ünlüden sonra düz (a, e, ı, i), yuvarlak ünlüden sonra yuvarlak dar (u, ü) veya düz geniş (a, e) ünlüler bulunur.

Bu harfleri ezberlemek zordur. Ezberlense bile kısa sürede unutulacaktır. O sebeple görselde gösterdiğimiz “Balık Eti”nden sonra “Balık Eti”, “Ordu Gölü”nden sonra “Üslup” ya da “Kale” gelir ifadesi bu kural için birebir bir ezber taktiğidir. Yalnız kuralın uygulanmasına dikkat edeceksiniz.

Örneğin “kocaman” kelimesini düzlük yuvarlaklık uyumuna göre inceleyelim:

düzlük yuvarlaklık uyumuk O c A m A n sözcüğünde sesli/ünlü harfleri kalın ile işaretledim. Şimdi burada önce “O” harfi ile “A” harfine bakacağız. “O” harfinden sonra “A” harfi gelir mi? Evet. İkinci olarak da “A” harfinden sonra “A” harfinin gelip gelemeyeceğine bakıyoruz. Gelir mi? Evet. O halde bu sözcük küçük ünlü uyumuna uyuyor diyebiliriz.

 

1 views

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.